Toedeledokie

Missie & visie
Goede en educatief verantwoorde kinderprogramma’s voor kleuters van 3 tot 6 jaar worden nauwelijks meer aangeboden op de Nederlandse televisie. Er zijn voldoende commerciële varianten te vinden maar die richten zich met name op de cognitieve ontwikkeling van het kind.

Sociaal emotioneel
Veel thema’s, zoals bijvoorbeeld overlijden, jaloezie, discriminatie, etc., zijn lastig door en met kinderen te bespreken. Met de productie van het programma Toedeledokie willen we deze leemte vullen. De Stichting Toedeledokie wil hiervoor programma’s ontwikkelen en produceren die gericht zijn op de sociaal emotionele ontwikkeling van het kind.

Regelmatig aanbod
We streven ernaar om wekelijks (uitgezonderd schoolvakanties) een nieuwe aflevering ‘uit te geven’ welke op school, in de klas, kan worden bekeken en nabesproken. De afleveringen zullen via Youtube (en onze website www.toedeledokie.tv) worden verspreid zodat iedereen in de gelegenheid is om alle afleveringen te bekijken. Daarnaast zal de content in duidelijke bewoording worden omschreven zodat er (later) makkelijk een keus gemaakt kan worden in het aanbod. We gaan ervan uit dat de afleveringen vele jaren door steeds weer nieuwe kinderen zal worden bekeken.

Onderzoek
Educatieve televisieprogramma’s hebben een positief effect op de cognitieve ontwikkeling van kinderen van vier tot zes jaar. Die effecten komen ook op langere termijn tot uiting in de woordenschat, rekenvaardigheden en het leesgedrag van de kinderen. Het effect is afhankelijk van onder meer programmakenmerken (zoals inhoud en complexiteit) en kind kenmerken (bijvoorbeeld kennis en verbale vaardigheden). Actieve betrokkenheid van ouders en begeleiding door leerkrachten versterken de effecten. Zij kunnen de inhoud verbinden met ervaringen en aanwezige kennis bij het kind, en eventueel bijsturen op de onderdelen waar een kind moeite mee heeft.

Marktonderzoek
Ons idee hebben we eerst – op kleine schaal – aan een 6tal leerkrachten van basisscholen voorgelegd. Uit deze eerste ronde bleek dat iedereen erg enthousiast was en graag ‘mee zou willen doen’. Op basis van deze bevindingen hebben we een representatief onderzoek onder 119 basisscholen – verspreid over het hele land – laten uitvoeren. Het onderzoek is direct op de juffen en meesters van groep 1 en 2 gericht, omdat zij ook de toekomstige gebruikers zullen zijn.

Behoefte
Twee hoofdvragen stonden in dit onderzoek centraal: ‘Is er behoefte aan een educatief programma zoals Toedeledokie voor ogen heeft?’. En: ‘Zou je een programma zoals Toedeledokie in de klas gaan gebruiken?’. Beide antwoorden werden (bijna) unaniem positief beantwoord wat ons gesterkt heeft in ons plan. De enquête bestaat uit veel meer vragen. Geïnteresseerden kunnen een digitale kopie van het onderzoek aanvragen.

Leerlijnen en kerndoelen
In elke aflevering van Toedeledokie vertellen we een leuk verhaal. Deze verhalen zijn niet willekeurig gekozen, maar die sluiten aan bij leerlijnen en de kerndoelen, zoals die door Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) zijn geformuleerd. In deze leerlijnen en daarbij behorende kerndoelen geeft SLO in hoofdlijnen aan wat het onderwijsaanbod zou moeten zijn voor kinderen in het Primaire Onderwijs (PO).

De leerlijnen en de kerndoelen zijn voor alle vakken en voor alle leerjaren beschreven en sluiten aan bij de eisen die de overheid aan het onderwijs stelt. Het is een leerstofaanbod. Ze geven richting aan het onderwijs en handvatten aan leerkrachten bij het kiezen van een eigen didactische invulling. Het is de bedoeling dat PO-scholen hun leerling in de gelegenheid stellen deze doelen te bereiken. Toedeledokie wil hier een bijdrage leveren.

Educatieve invloed
Verder is uit onderzoek gebleken dat kijkers van educatieve programma’s, tussen de drie en zes jaar, hun cognitieve vaardigheden, zoals kennis van het alfabet, cijfers, lichaamsonderdelen en vormen, veel beter ontwikkelen. Bij de onderdelen die het meest aan bod komen zijn de verbeteringen het grootst.

Onderzoek naar andere en meer recente televisieprogramma’s bevestigen het positieve verband tussen het kijken naar educatieve televisieprogramma’s en de cognitieve ontwikkeling van kinderen. Naast Sesamstraat kan in de Nederlandse context gedacht worden aan programma’s als Het Zandkasteel en Koekeloere kinderen bij het vergroten en verbeteren van hun kennis en vaardigheden.

Effecten
Het effect op de cognitieve ontwikkeling van jonge kinderen hangt af van verschillende factoren. Zo gaat het bij programmakenmerken om onder meer inhoud en complexiteit. Daarnaast spelen kijkers kenmerken een rol, bijvoorbeeld het kennisniveau en verbale vaardigheden. Het is daarom belangrijk om programma’s te maken die de aandacht trekken van kinderen en vasthouden. De informatie moet voor de kinderen te begrijpen zijn.

Essentieel is ook dat het programma aansluit bij de interesses van de jonge kinderen. Het helpt als de educatieve boodschap centraal staat in de verhaallijn en op een duidelijke, directe en expliciete manier wordt overgebracht. Verder is het goed om het aantal onderwerpen te beperken. Herhaling van de inhoud gedurende een aflevering versterkt het educatieve effect.

Betrokken
Een actieve betrokkenheid van ouders en leerkrachten versterkt de positieve effecten van educatieve kinderprogramma’s. Zij hebben zicht op de ontwikkeling en persoonlijke kenmerken van een kind en kunnen aandacht besteden aan de onderdelen waar een kind moeite mee heeft.

Bovendien kunnen ze de inhoud linken aan eerdere ervaringen en reeds aanwezige kennis bij het kind. Als een kind alleen naar een televisieprogramma kijkt, moet deze het tempo van het programma zelf bij kunnen houden. Als het kind de inhoud niet meer begrijpt, verliest het de interesse en steekt er minder of niets van op. Samen met volwassenen kijken, voorkomt dat. De ouder of de leerkracht kan tussendoor vragen stellen of uitleg geven.

Hulpmiddel
Op school kan een educatief programma een onderwerp introduceren of dienen als illustratie na uitleg door de leerkracht. De leerkracht kan een programma onderbreken met vragen, opdrachten of een discussie. Voorgaande kennis over de onderwerpen die in een educatief televisieprogramma aan bod komen, vergroot het leereffect. Het gebruik van dergelijke programma’s tijdens de les is dan het effectiefst na een klassikale uitleg. Als kinderen een programma kijken met dezelfde inhoud als op school is uitgelegd, is het waarschijnlijker dat zij meer leren van de informatie en het beter onthouden.

Aanvulling
De ideale lengte van een programma voor op school ligt tussen de tien en vijftien minuten. De totale tijd voor het programma en de uitleg, discussie of activiteit daaromheen zou niet meer dan een half uur mogen bedragen. Op deze manier kunnen educatieve programma’s een goede aanvulling op het reguliere lesprogramma zijn.